Open your arms to change, but don't let go of your values

Posts tagged “khöömei

Altai-Kai Söyleşisi

Siyah Beyaz Kültür ve Sanat Platformu Altai-Kai Söyleşisi

SB: BizeAltaiKai hakkında genel bir bilgi verebilir misiniz?

AltaiKai: Urmat Yntaev grubun kurucusu, yapımcısı, sanat direktörü ve gırtlak müziği çeşitlemeleri uzmanıdır. 1997 yılında Altay Cumhuriyeti Ulagan köyünde “Karaty Kaan” grubunu kurdu ve 2000 yılında AltaiKai olarak grubun adı değiştirildi. Urmat Bey, müziğin aranjmanını kendisi yapıyor ve aynı zamanda “khoomei” (kömey) icra ediyor.

AltaiKai sanatçılarının hepsi bütün “kai” (gırtlak müziği) türleri ve yerel müzik enstrümanlarında uzmanlaşmışlardır.
AltaiKai’nin müziğinin temelini yumuşak ve derin “karkyraa”, büyüleyici “khoomei”, ve Melodik “sygyt” sesi oluşturur, ki bunlar da doğanın seslerini taklit üzerine gelişmiş sanat tarzlarıdır; kuşların etkileyici şakıyışlarını, bir derenin naif şırıltısını,avcı hayvanların etkileyici kükremelerini, ulumalarını taklit üzerine. Aynı zamanda kadın sanatçıların sesleri, komuz (kopuz), topşur ve Altay’a has enstrümanların harmanlanması AltaiKai’nin müziğini özgün yapan unsurlardır.

Bazı sahne performanslarımız:
2006 USA, Washington, D.C. The John F. Kennedy Center for the Performing Arts (live internet broadcast).
2006 USA, Richmond, Virginia. 68th Annual National FolkFestival
2007 Czech Republic, Prague. Czech Philharmonic Orchestra, Dvo&345;ak hall (AltaiKai, Hradistan & Czech Philharmonic Orchestra)
2007 Spain, Sevilla. Lope de Vega theatre (WOMEX and BBC-supported concert)
2008 Great Britain, London. Royal Opera House (BBC live AltaiKai performance recording)
2008 Great Britain, Charlton Park.WOMAD Festival (BBC live broadcast)

AltaiKai diskografimiz:
1.Where Altai is in Rise 2002.
2. Attar 2003.
3. Altaian 2004.
4. Khan Altai 2005.
5. XXI century 2005.
6. Remix 2006.
7. Made in USA 2006.
8. XXI century. Version II 2006.
9. Chveni. AltaiKai, Hradistan & Brno Philharmonic
Orchestra (Czech Republic). 2007.
10.World Top 20. Oino, oino, Komuzym.
THEWOMEXIMIZER 07. (Germany). 2007.
11. DVD 2007.
12. Ulu Khan 2008.
13. Altyn-Taiga 2011.

SB: Kai (Gırtlak Müziği) hakkında bize bilgi verir misiniz?

AltaiKai: Toplamda, Altaylılar 12 çeşit gırtlak müziği yapmaktadırlar.

Temel olarak gırtlak müziği aslında ikiye ayrılır: Kargyra ve Khoomei. Bütün diğerleri bu ikisinden türemişlerdir. Kai müziğinin bütün çeşitlemeleri bir şekilde icracının tarzının izini taşır, ve hepsi temelde icracıya özgüdür.

Düşük (Alçak) sesli stiller:

Kargyra: Alt gırtlaktan çıkarılan sesle icra edilen müzik; ki dağlardan yuvarlanan kayaları anımsatır. Diğer gırtlak müziği tarzlarına nazaran daha çok kahramanlık ve yiğitlik anlatan metinlerin arkaplanında kullanılır.

Tumçuk Kargyra: Burundan çıkarılan sesle yapılan kargyradır, daha yüksek bir ses çıkarır.

Orta sesli stiller:

Khoomei: Toprağın ve rüzgarın sesini taklit eden kai biçimidir. Kömey icracısı toprak anayı çağırır, rüzgarlarla
konuşur, ve toprağın, rüzgarın sesini aşka dönüştürür.

Tumçuk Khoomei: Nasal olarak icra edilen kömeydir.

Yüksek Sesli Stiller:

Sygyt: Kömeyden doğan bir ses… Kulağa rüzgarın ıslığı gibi gelir, ve sesi kömeyden biraz daha yüksektir.

SB: Türkiyeli Türk milliyetçileri AltaiKai grubunu uzun zamandır unutulmuş olan Türk bilgeliğinin ve geleneğinin diriltimesinde önemli bir görev üstlenmiş olarak görüyorlar. Sizce de, AltaiKai’nin sorumluluklarının arasında kültürel öğelerimizin diriltilmesi var mıdır?

AltaiKai: Türkiye Türkleri veAltaylılar aynı köke sahip olmakla, bir çok benzerlik taşırlar. Bu benzerlikler de kültürle yaşatılır, artırılır. Biz de, kültürümüzün özgün değerlerini yaşatarak, buna hizmet ediyoruz.

SB: Hangi dine inanıyorsunuz? Altaylıların geneline hangi dini inanış hakimdir?

AltaiKai: Dini inanışlar bakımından, şaman inancına çok yakınız. Eskiden Altaylılar pagandılar, ve şamanlarını takip ederlerdi. Biz de, aynı dini inanışı taşıyoruz.

SB: Bir gün dünyada bütün Türklerin, en azından kültürel olarak, birleşebileceğine inanıyor musunuz?

AltaiKai: Kültürün sınırları yoktur, o yüzden bütün Türkler bir gün birleşebilir. Ki, birleşmek ancak kültürle mümkündür. Aynı kökleri paylaşan uluslar, bunun bilincine vardıklarında ve bağlarını sıklaştırdıklarında, Türkler birleşmiş olacaktır.

SB: yakın zamanda Türkiye’yi ziyaret etme planlarınız var mı?

AltaiKai: Türkiye’de bir konser verebilmemiz için bir ajans bulmamız gerekiyor. Bulacağız, ve bir gün geleceğiz.

SB: Son olarak Siyah Beyaz okurlarına söylemek, eklemek istediğiniz bir şey var mı?

AltaiKai: Ezen bolsun karındaş kalık!

Söyleşi: M. Bahadırhan Dinçaslan
Siyah Beyaz KSPD Dergisi

Advertisements

Ancestors-Ögbeler-Atalar ( Lyrics in Tuvan -Turkish-English )

Yenesei - Ene sai - Yenisey

Ögbeler

Enesajym Sajan Taŋdym

Erte shagdan churtum chüve

Erig khojug sygyt khöömej

Egüür shagdan yrym chüve

Kargyraanyŋ ögbeleri

Khaja dashche khuulza-daa

Kadyg setkil ujaradyr

Kargyraalaar tölder biste

Khöömej sygyt ögbeleri

Közhee dashtar aparza-daa

Khörek chürek khajymnaldyr

Khöömejleer tölder biste

Kargyraanyŋ ögbeleri

Khaja dashche khuulza-daa

Khöömej sygyt ögbeleri

Közhee dashtar aparza-daa

 

Atalar

Yeniseyim, Sayan Tandım!

Erken çağlardan yurdum ayakta!

Eriyip koyulaşıp sıgıt kömey,

Akar çağlardan türkülerim ayakta!

Kargıranın ataları

Kayaya taşa koyulsa da,

Üzüntüden uzak tutan

Kömeyler çoğalır bizle.

Kömey Sigit ataları

Köşe taşlarında aparsa da

Sandık yürekte kalırlar

Kömeyler dölverir bizle.

Kargıranın ataları

Kayaya taşa konulsa da,

Kömey Sigit ataları

Köşe taşlarında aparsa da.

 

 

Ancestors

My Yenesei, my Sayan, and my Tannu

are truly my ancient land.

Melted and thick sygyt and xoomej

are truly my ancient song.
Although the ancestors of kargyraa

morphed into petroglyphs

There are kargyraa-singing decendents with us

who cast away bad moods
Although the ancestors of xoomej and sygyt

became stone monuments

There are xoomej-singing decendents with us

who make the chest and heart boil
Although the ancestors of kargyraa

morphed into petroglyphs

Although the ancestors of xoomej and sygyt

became stone monuments


Throat singing styles

There are various techniques of khoomei, some giving the effect of multiple tones by emphasizing overtones. Some famous groups from Tuva who feature throat-singing are Huun-Huur-Tu, Chirgilchin and the Alash Ensemble and National Tuvan Orchestra.

Throat singing styles are endless, but generally Tuvan’s recognize five styles:
1. Khoomei (Xoomei) is a midrange style, featuring a subtle overtone melody. It can be used with singing worlds.
2. Borbangnadyr is a rolling style reminiscent of water in a stream.
3. Sygyt is high overtone whistle.
4. Kargyraa is a low, rumbling style
5. Ezengileer is style that imitates the metallic clanging of ezengi.

Some Instruments:
1. Igil is two a stringed bowed instrument held between the legs. Igil could be like the great-great grandpa of the cello.
2. Doshpuluur is a three-stringed instrument. The front and back are made of skin.
3. Byzaanchy meaning “calf” four-stringed bowed instrument.
4. Mergu is end blown overtone flute
5. Limpi is open side six-hole flute.
6. Shynggyrash is basically bells made from horse tackle.
7. Kengirge is large frame drum. First introduced by Tibetan Buddhist and both sides are made of goatskin.


Huun- Huur-Tu Ancestors şarkı sözleri

Atalar
Yeniseyim, Sayan Tandım!
Erken çağlardan yurdum ayakta!
Eriyip koyulaşıp sıgıt kömey,
Akar çağlardan türkülerim ayakta!

Kargıranın ataları
Kayaya taşa koyulsa da,
Üzüntüden uzak tutan
Kömeyler çoğalır bizle.

Kömey Sigit ataları
Köşe taşlarında aparsa da
Sandık yürekte kalırlar
Kömeyler dölverir bizle.

Kargıranın ataları
Kayaya taşa konulsa da,
Kömey Sigit ataları
Köşe taşlarında aparsa da.

Ancestors
My Yenesei, my Sayan, and my Tannu
are truly my ancient land.
Melted and thick sygyt and xoomej
are truly my ancient song.

Although the ancestors of kargyraa
morphed into petroglyphs
There are kargyraa-singing decendents with us
who cast away bad moods

Although the ancestors of xoomej and sygyt
became stone monuments
There are xoomej-singing decendents with us
who make the chest and heart boil

Although the ancestors of kargyraa
morphed into petroglyphs
Although the ancestors of xoomej and sygyt
became stone monuments

Traslated by TyvaWiki

Yenesei  - Ene sai  -  Yenisey

Yenesei – Ene sai – Yenisey


Yenisey kelimesi sözkökü olarak Türkçedir. Yenisey kelimesi Eski Kırgız Türkçesinde “Ene-Say” şeklindedir. “ene”, ana, anne, esas, temel manasına gelirken “say” ise nehir yatağı, vadi manalarına gelmektedir. Tuva Türkleri ise Büyük Akarsu anlamında Ulug-hem demektedirler.