Open your arms to change, but don't let go of your values

TUVA – ŞAMANİZM

“Tuva’da uygulandığı biçimiyle Şamanizm, insanları şaman aracılığıyla yukarı
ve aşağı dünyanın ruhlarına bağlayan bir inanç sistemidir. Şaman vecd haline (hipnoz
durumu da denir) geçiş sayesinde atalarının ve doğanın ruhlarıyla konuşarak kehanette
bulunabilen ve geleceği tahmin edebilen, ruhlarını kaybetmiş ya da hastalıktan ıstırap
çeken kişileri iyileştiren ve topluluğun sağlığı için ayinler yapan dinsel uygulayıcıdır

Kamlar kamlık kökenlerini sanatlarını icra ederken dile getirirler. Bu daha çok
törenin başladığı sırada, kamın kendisini tanıtması sırasında olur. Kam kökeninin
gücünü belirtirken, kendilerine seslendiği ruhlara daha inandırıcı gelmekte, onların
sözünü niçin yerine getirmeleri gerektiğini belirten açıklamalar yapmaktadır.

Arınma Ayini Kızıl,Tıva

Arınma Ayini Kızıl,Tıva

1.Kalıtım Yoluyla kam olanlar
Büyük Türkolog W. Radloff Sibirya’da yaptığı gözlemlere dayanarak kalıtım
yoluyla kamların erginlenmesini çok güzel şekilde tarif eder. “Şamanlık bilgisi ırsîdir
ve babadan oğla intikal eder… Cetlerin kuvvetiyle şaman olarak tespit edilen şahıs,
azalarında birdenbire bir gevşeklik hisseder, bu hal şiddetli bir titreme ile kendini
gösterir. Onda kuvvetli bir gayri tabii esneme başlar, göğsünde ağır bir tazyik hisseder,
birdenbire şiddetli seslerle bağırma ihtiyacı duyar, sıtmalı gibi titrer, gözleri şiddetle
döner, birdenbire yerinden sıçrayarak deli gibi etrafında dönmeye başlar, nihayet ter
içerisinde yere yuvarlanır ve saralı çırpınmalarla kramp içerisinde kıvranır. Azaları bir
şey duymaz, eline ne geçerse yakalar ve yutmaya bakar… Şamanlığa tayin edilen kişi
cetlerin arzusuna karşı gelir ve Şamanlık yapmak istemezse korkunç ıstıraplara katlanır
veya azgın bir şekilde delirerek kısa zamanda kendisine kıyar veya hastalığının
artmasından ölür”

2. Gökten kamlayanlar.
Sibirya Türk topluluklarında göğün çeşitli katlardan oluştuğu inancı yaygındır.
Tuva inancına göre gök dokuz katlıdır. Dokuz kat göğün en üst katında Hayırakan
(Kayra Kan) yaşar. Yedinci katta ise Hayrakan’ın yardımcıları, göklerin halklarından
olan Azarlar ve Hoorlar olarak adlandırılan topluluklar vardır. Bazı kamlar kamlık
yeteneklerini bu gökyüzündeki topluluklardan almaktadır. Hastaları tedavi ederken
kendi köklerinden olduklarına inandıkları bu toplulukları yardıma çağırırlar

3.Yer, su iyelerinden
Tuvaların inancına göre yer, dağ, aşıtlar, şifalı sular, kam ağaçların iyeleri
(sahipleri) vardır. Bu sahiplerin kızdırılmaması, onlara saygı gösterilip dua edilmesi
gerekir. Bu iyelerle iyi geçinilerek tabiatın insana sunduğu yararlı ürünleri artırılması
sağlanabilir.

4. Aza ve Buk soyundan.
Azalar ıssız yerlerde, eski yurt ve obalarda, nehir kıyılarında, çukur yerlerin
ağzında bulunur. Daha çok akşam kızıllığında ortaya çıkarlar. Bazen sadece sesleri
duyulur. Çoğunlukla insan kılığındadırlar. Bunun dışında köpek, kuş, yabanî hayvan
kılığında da olabilirler.
Azaya benzeyen diğer bir ruh da buk’tur. İnsanların daha önce yaşadığı ve halen
yaşamakta oldukları çadırlarda görülürler. İşkence görmüş insan tipindedir. Ortaya
çıktığı yerde kötü kalpli insanın bulunduğuna inanılır. Korkutucu ve zehirlidir. Bu
yüzden buk’la karşılaşan insan hastalanabilir. Bu durumda kam çağrılmalıdır. Buklu
yerlerden atla geçilirse at hareket edemez olur. Atı yeniden hareket ettirmek için atın
dört tabanının bastığı yerin çevresindeki toprak bıçakla kesilir gibi çizilmelidir.

5. Albıs ve Diiren soyundan.
Albıs’lar insanların yaşamadığı ıssız yerlerde guruplar hâlinde görülür.
Albısların yeri yurdu, obası oymağı vardır. Kendi aralarında misafirliğe gidip, tanışıp
düğün yapıp evlenirler. Albıs’la karşılaşınca bazı kişilerin anlayışı zayıflar, hatta
müzmin hastalığa yakalanabilirler.
Çeşitli yollarla kam olma gelenekleri bulunmakla beraber ataları arasında güçlü
kamlar bulunanların daha etkili kam olduğu inancı halk arasında yaygındır.

Prof. Dr. Ekrem ARIKOĞLU

 

Arınma Ayini Kızıl,Tıva

Arınma Ayini Kızıl,Tıva

Advertisements

One response

  1. Stanza

    🙂

    May 5, 2016 at 7:28 pm

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s